III Chełmińskie Wieczory Organowe
Powstanie cyklu KONCERTÓW ORGANOWYCH było spowodowane potrzebą utworzenia stałej
oferty kulturalnej miasta, ze względu na piękne zabytki jak też bogatą tradycję kulturową mieszkańców.
W wielu miastach koncerty tego typu odbywają się pod nazwą Festiwalu Organowego, natomiast w
Chełmnie są to CHEŁMIŃSKIE WIECZORY ORGANOWE.
Wieczory organowe to wielka uczta dla miłośników muzyki. Bogate możliwości instrumentu, jego barwa
dźwięku oraz miejsce w jakim się znajdują, dają grającemu szansę wykonania utworów w szczególnym
klimacie. Publiczność zaś czuje się, jakby przeniosła się w odległe czasy, doznając wiele wrażeń artystycznych.
Klimat gotyckiej świątyni farnej inspiruje nie tylko występujących artystów, ale także uczestników koncertów.
Mają oni możliwość korzystania z bogatego dorobku lokalnej historii i tradycji. Bogate dziedzictwo
przeszłości jest ogromną szansą promocji miasta, które do dnia dzisiejszego zachowało oryginalny klimat
średniowiecznego grodu. Wszystko to sprawia, że Chełmińskie Wieczory Organowe są wspaniałą ofertą
kulturalną dla mieszkańców i turystów odwiedzających nasze miasto.
KALENDARZ KONCERTÓW '2005
Kościół P.W. WNMP - FARA
godz.19.00
27 maja
Robert Grudzień - organy ( Radom )
Georgij Agratina - fletnia pana ( Kijów - Ukraina )

Wiecej informacji o koncercie i wykonawcach...
30 czerwca
Waldemar Krawiec ( Zabrze )
29 lipca
Ewa Polska ( Bydgoszcz )
26 sierpnia
Jakub Garbacz - organy
Joanna Woszczyk-Garbacz - flet ( Łódź )
Wstęp na wszystkie koncerty wolny!
ZAPRASZAMY
Wśród wielu zabytkowych miast Polski Północnej niewątpliwie jednym z najpiękniejszych jest Chełmno -
położone nad Wisłą na dziewięciu malowniczych wzgórzach. Jego początki związane są z
wczesnośredniowiecznym zespołem osadniczym w Kałdusie, który w XI w. był ważnym ośrodkiem władzy
politycznej i kościelnej. Wraz z przybyciem na teren Ziemi Chełmińskiej Krzyżaków rozpoczął się dla miasta
nowy etap w jego dziejach. Otrzymało ono przywilej lokacyjny, wystawiony 28 grudnia 1233 r., który stał się
później wzorcem dla założenia ponad 200 miast w Polsce. Aż do XV wieku miasto przeżywało największy
rozkwit w swych dziejach. Należało wówczas do związku kupieckiego zwanego Hanzą, a powstałe
monumentalne świątynie: kościół farny, kościoły zakonne dominikanów, franciszkanów i cysterek oraz ratusz
do dziś zachwycają swymi oryginalnymi formami architektonicznymi. Chełmno pozostało w rękach krzyżackich aż
do1479 r., następnie stało się miastem królewskim. W 1505 r. król Aleksander Jagiellończyk przekazał je biskupom
chełmińskim.W XVII i XVIII w. szczególny rozkwit przeżywało tutejsze szkolnictwo. Uczelnia zwana Akademią Chełmińską,
której korzenie sięgają 1386r., w latach 1756-1779 była filią Akademii Krakowskiej.
Pierwszy rozbiór Polski przyniósł wiele zmian. Chełmno straciło rangę ośrodka biskupiego i znalazło się w
granicach Prus. Szczęśliwe chwile nadeszły dla miasta 22 stycznia 1920 roku. Po 148 latach niewoli powróciło
ponownie w granice Polski. W nowym duchu rozpoczął się kolejny okres rozwoju. Podczas II wojny
światowej miasto nie doznało większych zniszczeń, natomiast straty ludzkie były olbrzymie.
Dziś rozwija się pomyślnie i choć nie posiada znaczącego przemysłu, jego największym bogactwem są zabytki.
Nową możliwością dla ich promowania i zarazem ratowania stał się wpis chełmińskiej starówki na
Prezydencką Listę Pomników Historii, który miał miejsce 13 kwietnia 2005 r.
Do najpiękniejszych i najbardziej reprezentacyjnych świątyń chełmińskich należy chełmińska fara czyli kościół
parafialny p.w. Wniebowzięcia NMP. Jest to budowla gotycka wzniesiona w latach ok. 1280-1320.
Tu przez wiele wieków, wśród strzelistych murów rozlegały się słowa modlitwy. Zanoszono je w myślach,
wypowiadano lub śpiewano a Chełmno było miastem, w którym muzyka odgrywała szczególne znaczenie.
Już od XV w. śpiew w chełmińskiej farze był wspomagany przez organy. Wg źródeł w 1597 r. fara posiadała
słynne na całe Prusy 30-głosowe organy, odznaczające się okazałym i estetycznym wystrojem zewnętrznym.
Wraz z przybyciem do Chełmna Księży Misjonarzy nastąpiło ożywienie praktyki muzycznej. Śpiew i muzyka
miały przyczyniać się do pogłębiania pobożności. Z pewnością duże znaczenie i wpływ na chełmińskie życie
muzyczne miał fakt przybycia do miasta znakomitego muzyka Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego.
W 1690 i 1704 r. wybudowano także staraniem gospodarzy dwa nowe instrumenty, obok głównych organów,
naprzeciwko Kaplicy Bożego Ciała i kaplicy Matki Bożej Bolesnej. Ich budowniczym był znakomity i znany
organmistrz Krystian Seidler. Instrument w nawie głównej został w 1898 r. rozebrany i zastąpiony nowym.
Kolejne zmiany nastąpiły w 1928 r. Wówczas postanowiono wszystkie trzy instrumenty połączyć w jeden i
dostosować prospekty poszczególnych części do najstarszego prospektu z nawy północnej. Rozbudowę i
renowację organów przeprowadził Zakład Budowy Organów Kościelnych i Harmonii M.Wybrański i S-ka
z Bydgoszczy. Zadbano także, aby wszystkie elementy istniejących od 1908 r. organów, wykonanych przez
Wilhelma Sauera z Frankfurtu nad Odrą, zostały wykorzystane w nowo powstałym instrumencie. Projekt
prospektu oraz ozdoby malarskie wykonał artysta malarz prof. Stanisław Smogulecki z Poznania. Obecnie
instrument posiada 52 głosy rozdzielone na trzy manuały i pedał oraz 2966 piszczałek. Jest to instrument
o trakturze pneumatycznej. Dyspozycję instrumentu ułożył rewizor organów kościelnych na diecezję
chełmińską Oskar Hermańczyk. Taki instrument zachował się do dnia dzisiejszego i posiada on niepowtarzalne
walory dźwiękowe. Tak jak przed wiekami organy dodają szczególnej mocy modlitwie a podczas koncertów
pozwalają przenieść się wyobraźnią w czasie i dotknąć wielkiej sztuki wykonywanej na najpotężniejszym z
instrumentów.
Organizatorzy
Chełmiński Dom Kultury
Muzeum Ziemi Chełmińskiej
Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia w Chełmnie
Parafia Św. Józefa Księży Pallotynów
Parafia P.W. WNMP - FARA
przy udziale:
Urzędu Miasta Chełmna
Starostwa Powiatowego w Chełmnie
Banku Spółdzielczego w Chełmnie